1กล่าวนำ

   กองพันทหารขนส่งซ่อมบำรุงเครื่องบินทหารบก เป็นหน่วยของกองทัพบก ซึ่งมอบอำนาจการบังคับบัญชาให้กับกรมการขนส่งทหารบก ตั้งอยู่ในพื้นที่ค่ายพหลโยธิน ตำบลเขาพระงาม อำเภอเมืองลพบุรีจังหวัดลพบุรี กล่าวได้ว่ากองพันทหารขนส่งซ่อมบำรุงเครื่องบินทหารบกเป็นกองพันเดียวเท่านั้นในกองทัพบก ที่รับผิดชอบในการซ่อมบำรุงอากาศยานทั้งหมดของกองทัพบกอันได้แก่ เครื่องบินปีกติดลำตัว, เครื่องบินปีกหมุน, เรือเหาะ และอากาศไร้คนขับ(UAV) ที่ประจำการอยู่ในกองทัพบกในปัจจุบัน รวมถึงการส่งกำลังบำรุง สิ่งอุปกรณ์เครื่องบิน สนับสนุนโดยตรงให้กับหน่วยบินทั่วประเทศ เว้นหน่วยบินในพื้นที่กรุงเทพมหานคร จะเห็นได้ว่า กองพันทหารขนส่งซ่อมบำรุงเครื่องบินทหารบกรับผิดชอบงานอย่างกว้างขวาง สามารถให้การสนับสนุนการซ่อมบำรุงอากาศยานแก่หน่วยบินต่าง ๆ ของกองทัพบก ซึ่งประกอบด้วย

   ก. ส่วนกำลังรบ

     ๑. ร้อย.บ.พล.๑ รอ.     ๒. ร้อย.บ.พล.ร.๒ รอ.

     ๓. ร้อย.บ.พล.ร.๓     ๔. ร้อย.บ.พล.ร.๔

     ๕. ร้อย.บ.พล.ร.๕     ๖. ร้อย.บ.พล.ร.๖

     ๗. ร้อย.บ.พล.ร.๙     ๘. ร้อย.บ.พล.ม.๑

     ๙. ร้อย.ม.(อ) ๑       ๑๐. ร้อย.บ.พล.ปตอ.

   ข. ส่วนการศึกษาและสนับสนุนกำลังรบ

     ๑. รร.การบิน ทบ.     ๒. กอง บ.เบา

     ๓. กบท.ศบบ.       ๔. กอง บ.ปีกหมุนที่ ๑

     ๕. กอง บ.ปีกหมุนที่ ๒     ๖. กอง บ.ปีกหมุนที่ ๓

     ๗. กอง บ.ปีกหมุนที่ ๙ (ผสม)   ๘. สชด.ศปก.ทบ.  

ประวัติ การก่อตั้ง และวิวัฒนาการ พัน.ขส.ซบร.บ.ทบ.

   สำหรับความเป็นมาของกองพันทหารขนส่งซ่อมบำรุงเครื่องบินทหารบก ได้ถือกำเนิดมาเนื่องจาก ในปี พ.ศ.๒๔๙๘ ทบ.ไทย ได้คัดเลือกนักบินและช่างเครื่องบินไปศึกษา ณ สหรัฐอเมริกา จำนวนหนึ่ง ในปีเดียวกัน สหรัฐฯ ได้ส่งเครื่องบิน บต.๒๐ จำนวน ๗ เครื่อง ให้ ทบ.ไทยตามโครงการช่วยเหลือทางการทหาร

     พ.ศ.๒๕๐๐ ศูนย์การทหารปืนใหญ่ได้จัดตั้ง รร.การบิน ศป. ขึ้นเพื่อทำการฝึกศิษย์การบินและช่างเครื่องบิน โดยได้รับเครื่องบิน บต.๑๙ จากโครงการช่วยเหลือจากสหรัฐฯ อีก ๓๖ เครื่อง เมื่อ รร.การบิน ศป. มีเครื่องบินในอัตรามากขึ้นจำเป็นต้องมีหน่วยงานใน ทบ.ที่รับผิดชอบในการซ่อมบำรุงขั้นสนาม ดังนั้น ทบ.จึงได้มอบหมายให้ ขส.ทบ. จัดตั้งหน่วยที่ทำหน้าที่รับผิดชอบในการซ่อมบำรุงขั้นสนามให้แก่เครื่องบินดังกล่าว สาเหตุที่ให้ ขส.ทบ. เป็นผู้รับผิดชอบต่อการซ่อมบำรุงขั้นสนามต่อเครื่องบิน ทบ. นั้น ก็เพื่อให้สอดคล้องกับการจัดตั้งหน่วยทางทหารตามแบบอย่าง ทบ.สหรัฐฯ ประกอบกับเครื่องบินและเฮลิคอปเตอร์นั้นเป็นสิ่งอุปกรณ์สายขนส่ง ทบ.จึงอนุมัติหลักการให้ ขส.ทบ. มีภารกิจในการส่งกำลังบำรุงและซ่อมบำรุง บ.ทบ. จึงได้จัดตั้งหน่วยสนับสนุนในด้านการส่งกำลังและซ่อมบำรุง บ.ทบ. โดยลำดับดังนี้

  

ในปี พ.ศ.๒๕๐๑ ได้จัดตั้งชุดซ่อมเครื่องบินทหารบก ตาม อจย.๕๕-๕๐๐ เป็นหน่วยขึ้นตรงต่อ ขส.ทบ. โดยมีที่ตั้งอยู่ในพื้นที่กองบินน้อยที่ ๒ จ.ลพบุรี อันเป็นที่ตั้งของฐานบินโคกกะเทียมในปัจจุบัน ชุดซ่อมเครื่องบินทหารบกมีภารกิจในการสนับสนุนการส่งกำลังและซ่อมบำรุง บ.ทบ.ขั้นสนาม เฉพาะ บ. ในอัตราของ รร.การบิน ศป. ดังนั้นชุดซ่อมเครื่องบินทหารบก จึงมีชื่อย่อว่า “ชุดซ่อม บ.ทบ.” กำเนิดขึ้นเมื่อวันที่ ๒๕ ส.ค.๒๕๐๑ เป็นต้นมา

 

ต่อมาในปี พ.ศ.๒๕๐๓ ได้รับ เครื่องบินจากโครงการช่วยเหลือทางการทหารมากขึ้น และเกินขีดความสามารถของชุดซ่อม บ.ทบ. จะให้การสนับสนุนการส่งกำลังและการซ่อมบำรุงแก่ บ.ทบ. ในขณะนั้นได้ ทบ.จึงได้อนุมัติหลักการให้ปรับปรุงขีดความสามารถของหน่วย เพื่อให้สามารถให้การสนับสนุนแก่ บ.ทบ. ในเรื่องการส่งกำลังและซ่อมบำรุงขั้นสนามได้อย่างเพียงพอและมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น ขส.ทบ. จึงได้ดำเนินการปรับปรุงแก้ไขอัตราชุดซ่อม บ.ทบ. โดยการเพิ่มอัตราเจ้าหน้าที่และยุทโธปกรณ์เพิ่มให้มากยิ่งขึ้น และได้รับอนุมัติอัตราของชุดซ่อม บ.ทบ. ใหม่ ตามคำสั่ง ทบ.ที่ ๒๗/๓๔๑๖ ลง ๑๐ ก.พ.๒๕๐๓ ได้ย้ายที่ตั้งจากโรงซ่อมเครื่องบินของกองบินน้อยที่ ๒ เข้าไปอยู่ในพื้นที่ของค่ายพหลโยธิน โดยได้สร้างโรงซ่อมเครื่องบินขึ้นใหม่หนึ่งหลังในปี ๒๕๐๗ และให้หน่วยนี้คงรับภารกิจเดิมไว้ เพียงแต่เพิ่มขีดความสามารถในด้านการให้การสนับสนุนการส่งกำลังและการซ่อมบำรุงเครื่องบินทหารบกขั้นสนามอย่างเพียงพอแก่เครื่องบินทหารบก ที่มีอยู่ในอัตราของกองทัพบกขณะนั้น

 

พ.ศ.๒๕๑๐ กิจการบินของ ทบ.ได้ขยายตัวและพัฒนาไปมาก สหรัฐฯ ได้เพิ่มความช่วยเหลือทางทหารในด้านเครื่องบินและเฮลิคอปเตอร์ให้แก่ ทบ.มากยิ่งขึ้น จึงมีความจำเป็นต้องปรับปรุงแก้ไขหน่วยสนับสนุนการส่งกำลังและการซ่อมบำรุง บ.ทบ. ให้มีขีดความสามารถในการสนับสนุนได้อย่างเหมาะสมยิ่งขึ้น ขส.ทบ. จึงขออนุมัติแปรสภาพหน่วยจาก ชุดซ่อม บ.ทบ. เป็น กองร้อยซ่อมบำรุงเครื่องบินทหารบก ตาม อจย.๕๕ – ๔๕๗(๕ ก.ย.๒๕๑๐) ตามคำสั่ง ทบ.(เฉพาะ)ที่ ๔๗/๑๑ ลง ๕ เม.ย.๑๑ มีชื่อย่อว่า “ ร้อย.ซบร.บ.ทบ.” คงที่ตั้งไว้ที่เดิม ให้มีการปรับปรุง อาคารสถานที่ สิ่งอำนวยความสะดวก ยุทโธปกรณ์ ให้สามารถให้การสนับสนุนการส่งกำลังและซ่อมบำรุงแก่ บ.ทบ. ได้อย่างมีประสิทธิภาพและเพียงพอ

พ.ศ.๒๕๑๑ ทบ.อนุมัติให้จัดตั้ง ชุดซ่อมบำรุงเครื่องบินปีกหมุนที่ ๑ สนับสนุนโดยตรง กองร้อยเครื่องบินปีกหมุนที่ ๑ รร.การบิน ทบ. ใช้ อจย.๕๕-๕๐๐ (๕ ก.ย.๒๕๑๐)

พ.ศ.๒๕๑๔ ทบ. ได้ใช้เครื่องบินของกองทัพปฏิบัติภารกิจปราบปรามผู้ก่อการร้ายคอมมิวนิสต์ภายในประเทศเพิ่มมากขึ้น ร้อย.ซบร.บ.ทบ. จึงได้รับการแปรสภาพ ตามคำสั่ง ทบ.(เฉพาะ) ที่ ๑๖๒/๑๔ เรื่อง อัตราการจัดและยุทโธปกรณ์ ลง ๑๐ พ.ย.๑๔ ตาม อจย.๕๕-๔๕๘ ลง ๒๐ ม.ค.๑๔ เป็นหน่วยซ่อมบำรุง บ.ทบ. ในขั้นสนับสนุนโดยตรง และสนับสนุนทั่วไปโดยจัดตั้ง ชุดซ่อมบำรุงเครื่องบินปีกหมุนที่ ๒ และ ชุดซ่อมบำรุงเครื่องบินปีกหมุนที่ ๙ (ผสม) สนับสนุนโดยตรงให้กับกองร้อยเครื่องบินปีกหมุนที่ ๒ และ ๙ (ผสม) ตามลำดับ ซึ่งขณะนั้น กรมการบินทหารบกได้ย้ายที่ตั้งไปอยู่ในพื้นที่เขาสระพรานนาค คือที่ตั้งปัจจุบันของศูนย์การบินทหารบก

 

 ในปี พ.ศ.๒๕๒๔ ทบ. โดย เสธ.ทบ. รับคำสั่ง ผบ.ทบ. ได้ลงนามในคำสั่ง ทบ.ลับ (เฉพาะ) ที่ ๖/๒๔ ลง ๑๔ ม.ค.๒๔ ให้เปลี่ยนนามหน่วยจากเดิมเรียกว่า กองร้อยซ่อมบำรุงเครื่องบินทหารบก ชื่อย่อ “ร้อย.ซบร.บ.ทบ.” เป็น กองร้อยทหารขนส่งซ่อมบำรุงเครื่องบินทหารบก และให้เรียกชื่อย่อว่า “ร้อย.ขส.ซบร.บ.ทบ.”

 

 

พ.ศ.๒๕๓๓ ร้อย.ขส.ซบร.บ.ทบ., ชุด ซบร.บ.ปีกหมุนที่ ๑, ชุด ซบร.บ.ปีกหมุนที่ ๒ และชุด ซบร.บ.ปีกหมุนที่ ๙ (ผสม) แปรสภาพและจัดตั้งเป็น กองพันทหารขนส่งซ่อมบำรุงเครื่องบินทหารบก ชื่อย่อ “พัน.ขส.ซบร.บ.ทบ.” ใช้ อจย. ๕๕-๔๕๕ (๑ ส.ค.๒๙) ตามคำสั่ง ทบ.(เฉพาะ) ที่ ๑๘๐/๓๒ ลง ๔ ต.ค.๓๒ ประกอบด้วย ๔ กองร้อย ได้แก่

๑. กองบังคับการและกองร้อยกองบังคับการ กองพันทหารขนส่งซ่อมบำรุงเครื่องบินทหารบก ตาม อจย.๕๕-๔๕๖ (๑ ส.ค.๒๙) นามย่อ “บก.และ ร้อย.บก.พัน.ขส.ซบร.บ.ทบ.”.

๒. กองร้อยทหารขนส่งซ่อมบำรุงเครื่องบินทหารบกที่ ๑ (สนับสนุนทั่วไป) ตาม อจย.๕๕-๔๕๗ (๑ ส.ค.๒๙) นามย่อ “ร้อย.ขส.ซบร.บ.ทบ.๑”   

๓.กองร้อยทหารขนส่งซ่อมบำรุงเครื่องบินทหารบกที่ ๒ และที่ ๓ (สนับสนุนโดยตรง) ตาม อจย.๕๕-๔๕๘ (๑ ส.ค.๒๙)นามย่อ “ร้อย.ขส.ซบร.บ.ทบ.๒” และ “ร้อย.ขส.ซบร.บ.ทบ.๓”

 

พ.ศ.๒๕๔๖ ทบ. โดย ผบ.ทบ. ได้ลงนามในคำสั่ง ทบ. ลับ(เฉพาะ) ที่ ๖๔ /๔๖ เรื่อง ปรับการบังคับบัญชา พัน.ขส.ซบร.บ.ทบ. ลง ๒๓ ธ.ค. ๔๖ ให้ยกเลิกการมอบอำนาจการบังคับบัญชา และการสนับสนุนทางธุรการที่มอบไว้กับ ศป. และ ร้อย.ขส.ซบร.บ.ทบ.๒ ไว้กับ ศบบ.

    

 

 

 ภารกิจ

พัน.ขส.ซบร.บ.ทบ.มีภารกิจสนับสนุนการซ่อมบำรุง รวมทั้งการกู้ซ่อมด้วยยานพาหนะ หรืออากาศยานในอัตราของหน่วย ให้แก่อากาศยานของกองทัพบก และอากาศยานของเหล่าทัพอื่นตามที่ได้รับมอบ ตลอดจนดำเนินการตรวจสภาพอากาศยานในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการซ่อมบำรุงเพื่อให้อยู่ในสภาพที่ใช้งานมากที่สุด

 

การแบ่งมอบ   เป็นหน่วยของกองทัพบก

 

ขอบเขตความรับผิดชอบ และหน้าที่

   ๑.ดำเนินการซ่อมบำรุงขั้น ๓ และขั้น ๔ ให้แก่อากาศยานของกองทัพบก ได้ประมาณปีละ ๕๐๐ เครื่อง

   ๒.ซ่อมบำรุงขั้น ๕ ได้อย่างจำกัด ให้กับเครื่องบินปีกติดลำตัวเครื่องยนต์เดี่ยว ปีละ ๑๕ เครื่อง และเครื่องบินปีกหมุน ปีละ ๑๕ เครื่อง

   ๓.สะสมสิ่งอุปกรณ์และชิ้นส่วนซ่อมบำรุงสำรองสำหรับการซ่อมบำรุงตามที่กำหนดไว้

   ๔.จัดชุดกู้ซ่อมเคลื่อนที่ไปสนับสนุนการซ่อมบำรุง ณ ที่ตั้งของหน่วยรับการสนับสนุนได้ ๑๒ ชุด

   ๕.จัดชุดกู้ซ่อมไปดำเนินการกู้ซ่อมอากาศยานที่ลงฉุกเฉินในภูมิประเทศได้ ๖ ชุด เมื่อปฏิบัติงานด้วยกำลังพลเต็มอัตรา

   ๖.บริการให้คำแนะนำทางเทคนิคในเรื่องการซ่อมบำรุงแก่หน่วยใช้อากาศยานต่าง ๆ ของกองทัพบก และเหล่าทัพอื่นตามที่ได้มอบ

     พัน.ขส.ซบร.บ.ทบ. นับได้ว่าเป็นหน่วยทหารที่มีเครื่องมือเครื่องใช้ที่มาก, ทันสมัย, และมีมูลค่ามหาศาลของกองทัพบก เช่น อากาศยาน, เครื่องตรวจวัด – เครื่องทดสอบสภาพของอากาศยาน, เครื่องกำเนิดไฟฟ้าขนาดต่าง ๆ ตั้งแต่ ๑.๕ กิโลวัตต์ จนถึง ๓๐ กิโลวัตต์ นอกจากนั้นยังมีอุปกรณ์แสงสว่างมีโรงงานชนิดต่าง ๆ ซึ่งมีเครื่องมือซ่อมบำรุงที่ทันสมัยที่สุด สามารถนำไปใช้ปฏิบัติงานซ่อมบำรุงอากาศยานในภูมิประเทศที่ห่างไกล พร้อมสิ่งอำนวยความสะดวกได้อย่างมีประสิทธิภาพ สนับสนุนการรบใน ภูมิประเทศอย่างดีเยี่ยม เหมือนกับการปฏิบัติงานในที่ตั้ง